Το έργο με τίτλο «Ανάπτυξη Ψηφιακής Πλατφόρμας και Ευρετηρίου Προφορικών Ιστοριών της Περιοχής του Ρουμλουκιού» εντάσσεται στο πεδίο της διαφύλαξης, τεκμηρίωσης και ανάδειξης της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς και υλοποιείται με την οικονομική υποστήριξη και υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού της Ελλάδας, και συγκεκριμένα της Διεύθυνσης Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Κεντρικός του στόχος είναι η συστηματική χαρτογράφηση και ψηφιακή οργάνωση των προφορικών αφηγήσεων, των συλλογικών μνημών και των πολιτισμικών πρακτικών που συγκροτούν την ιστορική και κοινωνική ταυτότητα της περιοχής του Ρουμλουκιού, μιας περιοχής με ιδιαίτερη πολιτισμική πυκνότητα και έντονη προφορική παράδοση.
Η ανάγκη για την υλοποίηση του έργου προκύπτει από τη διαπίστωση ότι μεγάλο μέρος της τοπικής γνώσης, των βιωμένων εμπειριών και των λαϊκών αφηγήσεων μεταδίδεται διαγενεακά μέσω της προφορικότητας και παραμένει σε μεγάλο βαθμό ατεκμηρίωτο, με άμεσο κίνδυνο απώλειας λόγω κοινωνικών και δημογραφικών μετασχηματισμών. Το έργο φιλοδοξεί να απαντήσει σε αυτή την πρόκληση μέσω της δημιουργίας μιας σύγχρονης ψηφιακής υποδομής, η οποία θα λειτουργεί ως ανοιχτό ευρετήριο προφορικών ιστοριών, αρχειακού υλικού και συναφών τεκμηρίων, προσβάσιμο τόσο από την επιστημονική κοινότητα όσο και από μαθητές, εκπαιδευτικούς και το ευρύ κοινό.
Η μεθοδολογική προσέγγιση του έργου στηρίζεται στη συστηματική συλλογή προφορικών μαρτυριών από κατοίκους της περιοχής, με έμφαση στις αφηγήσεις ζωής, στα τοπικά έθιμα, στις παραδοσιακές ασχολίες, στη μουσικοχορευτική παράδοση, στις γλωσσικές ιδιαιτερότητες και στις ιστορικές εμπειρίες της καθημερινότητας. Το υλικό αυτό ψηφιοποιείται, τεκμηριώνεται επιστημονικά και κατηγοριοποιείται με βάση θεματικά, γεωγραφικά και χρονολογικά κριτήρια, ώστε να διασφαλίζεται η αξιοπιστία, η αναζητησιμότητα και η μακροχρόνια αξιοποίησή του. Παράλληλα, αναπτύσσεται μια φιλική προς τον χρήστη ηλεκτρονική πλατφόρμα, η οποία ενσωματώνει σύγχρονα εργαλεία παρουσίασης και αναζήτησης, καθιστώντας το περιεχόμενο λειτουργικό και παιδαγωγικά αξιοποιήσιμο.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας, όχι μόνο ως πηγής πληροφοριών αλλά και ως ενεργού συμμέτοχου στη διαδικασία διαφύλαξης της πολιτιστικής μνήμης. Μέσα από δράσεις ενημέρωσης, εκπαιδευτικούς πόρους και ανοιχτές πρακτικές πρόσβασης, το έργο επιδιώκει να ενισχύσει το αίσθημα του «ανήκειν» και να καλλιεργήσει μια συλλογική συνείδηση γύρω από την αξία της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς. Τα προσδοκώμενα οφέλη εκτείνονται πέρα από το τοπικό επίπεδο, καθώς η ψηφιακή πλατφόρμα δύναται να αποτελέσει βάση για μελλοντικές επιστημονικές έρευνες, διαθεματικές συνεργασίες και πολιτιστικές συνέργειες σε εθνικό και διεθνές πλαίσιο.
Το παραγόμενο αρχείο και το σύνολο του ψηφιακού περιεχομένου στηρίζονται αφενός στη συλλογή ιδιωτικών αρχείων και προσωπικών τεκμηρίων κατοίκων της περιοχής και αφετέρου στην πολυετή επιτόπια έρευνα των εκπροσώπων του πολιτιστικού φορέα «Χοροδράσεις», που υλοποιεί το έργο. Την ερευνητική και τεκμηριωτική διαδικασία έχουν αναλάβει οι Αχιλλέας Τσιάρας και Παναγιώτα Δήμου, οι οποίοι διαθέτουν μακρόχρονη εμπειρία στη μελέτη, καταγραφή και ανάδειξη της τοπικής πολιτιστικής έκφρασης.
Την επιστημονική υποβοήθηση και εποπτεία του έργου ενίσχυσε η Νάντια Μαχά-Μπιζούμη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια με γνωστικό αντικείμενο Λαογραφία: Λαϊκή Τέχνη στο Τμήμα Ανθρωπιστικών Σπουδών του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, συμβάλλοντας καθοριστικά στη μεθοδολογική αρτιότητα, την επιστημονική τεκμηρίωση και την ερμηνευτική προσέγγιση του υλικού. Ο συντονισμός της συνολικής υλοποίησης του project πραγματοποιήθηκε από την ομάδα της MAESTRIA, με επικεφαλής τη Χάρις Πατσαβούρα.
Συνολικά, το έργο συνιστά μια ολοκληρωμένη και βιώσιμη παρέμβαση στον τομέα της ψηφιακής πολιτιστικής διαχείρισης, η οποία εναρμονίζεται με τις σύγχρονες κατευθύνσεις του Υπουργείου Πολιτισμού για την προστασία και ανάδειξη της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς μέσω ψηφιακών μέσων. Αποτελεί μια μόνιμη πολιτιστική υποδομή για το Ρουμλούκι, διασφαλίζοντας τη διάσωση της μνήμης και τη μεταβίβασή της στις επόμενες γενιές.
Στόχοι του έργου
- Χαρτογράφηση της πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής του Ρουμλουκιού, με έμφαση σε προφορικές ιστορίες και συλλογικές μνήμες.
- Δημιουργία ψηφιακής πλατφόρμας που θα φιλοξενεί και θα διαχειρίζεται ευρετήριο προφορικών ιστοριών, αρχειακού υλικού και σχετικών τεκμηρίων.
- Ανάδειξη της τοπικής ιστορικής και πολιτισμικής ταυτότητας, μέσα από την προσβασιμότητα σε ψηφιακό περιεχόμενο για ερευνητές, μαθητές και το ευρύ κοινό.
- Ενίσχυση της συμμετοχής της τοπικής κοινωνίας στη διαφύλαξη και προβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Δραστηριότητες / Πλαίσιο υλοποίησης
- Συλλογή προφορικών ιστοριών, μαρτυριών και τεκμηρίωσης από κατοίκους της περιοχής.
- Ψηφιοποίηση, τεκμηρίωση και κατηγοριοποίηση υλικού (ήχοι, εικόνες, βίντεο, κείμενα).
- Σχεδιασμός και ανάπτυξη ηλεκτρονικής πλατφόρμας – ευρετηρίου για την εύκολη αναζήτηση, προβολή και αξιοποίηση του υλικού.
- Δημιουργία εκπαιδευτικών/ενημερωτικών πόρων και δράσεων για την τοπική κοινότητα και σχολεία.
- Αξιολόγηση και διασφάλιση ποιότητας των δεδομένων και της εμπειρίας χρήστη.
Οφέλη & Προσδοκίες
Το project αναμένεται να:
- Προσφέρει μόνιμη υποδομή για τη φύλαξη και διάδοση της τοπικής άυλης κληρονομιάς.
- Ενισχύσει την πολιτιστική ταυτότητα του Ρουμλουκιού και την ιστορική γνώση σε τοπικό και εθνικό επίπεδο.
- Διευκολύνει μελλοντικές επιστημονικές έρευνες και συνεργασίες με πολιτιστικούς φορείς.
- Ενθαρρύνει την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στη διατήρηση της ιστορίας της περιοχής.
Το έργο υλοποιείται με την οικονομική υποστήριξη (2025) και υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και συγκεκριμένα από τη Διεύθυνση της Άυλης Πολιτιστικής κληρονομιάς, σε συνεργασία με εκπροσώπους της τοπικής κοινότητας, πληροφορητές, ιδιώτες που διαθέτουν αρχειακό υλικό και επιστημονική ομάδα.