Πασχαλιάτικο σεργιάνι - Θεοδώρα Δαουκοπούλου

Η Θεοδώρα Δαοκοπούλου, με καταγωγή από το χωριό Επισκοπή Ημαθίας και μόνιμη κάτοικος Κεφαλοχωρίου λόγω γάμου, μοιράζεται μνήμες που αφορούν εθιμικές πρακτικές τις οποίες θυμάται να τελούνται στον τόπο καταγωγής της, καθώς και τη συμμετοχή της οικογένειάς της στην επιτέλεσή τους. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον προπάππου της, Αργύρη Μέρδα, ο οποίος παραμένει μέχρι σήμερα γνωστός στη συλλογική μνήμη ως διακεκριμένος καπετάνιος μπουλουκιών ρουγκατσάρηδων, στοιχείο που υπογραμμίζει τη διαγενεακή συνέχεια του εθίμου.

Παράλληλα, αναφέρεται στο έθιμο του Πασχαλιάτικου Σεργιανιού, το οποίο περιλάμβανε εκτέλεση πλήθους τραγουδιών, και κατονομάζει τις γυναίκες που συνέβαλαν καθοριστικά στη διάσωση και μετάδοσή τους. Όπως επισημαίνει, κατά τις δεκαετίες του 1920 και 1930 το τραγούδι αποτελούσε αναπόσπαστο στοιχείο της καθημερινής ζωής, λειτουργώντας ως μέσο έκφρασης, κοινωνικής συνοχής, αλλά και ως μορφή ψυχικής λύτρωσης και “θεραπείας”. Τέλος, βασιζόμενη στο αρχειακό υλικό καταγραφών που διαθέτει, αναλύει τους τρόπους επιτέλεσης και εκφοράς του εθίμου, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην τεκμηρίωση και κατανόηση της τοπικής άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.

Το έθιμο Πασχαλιάτικο Σεργιάνι επιτελούνταν από την ημέρα της Ανάστασης έως και την Κυριακή του Θωμά και πραγματοποιούνταν αποκλειστικά από γυναίκες. Η επιτέλεσή του περιλάμβανε στρωτό, κυκλικό χορό χωρίς οργανική μουσική υπόκρουση, με μοναδικό ηχητικό στοιχείο το συλλογικό τραγούδισμα των συμμετεχουσών. Οι στίχοι των τραγουδιών συγκροτούνταν από αφηγήσεις πραγματικών, συχνά δραματικών, ιστοριών, γεγονός που αντανακλάται στον λιτό και συγκρατημένο τρόπο εκφοράς του χορού, καθώς και στον περιορισμό των κινητικών μοτίβων και των χορευτικών φιγούρων. Η απουσία έντονων κινήσεων και επιδεικτικών σχημάτων υπογραμμίζει τον αφηγηματικό και εκφραστικό χαρακτήρα του εθίμου, ενισχύοντας τη συναισθηματική φόρτιση και τη συλλογική συμμετοχή.

Το παρόν βίντεο αποτελεί μέρος της νέας επιτόπιας έρευνας και καταγραφής που υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του έργου “Roumlouki-Archive”. Η έρευνα εστιάζει στην τεκμηρίωση της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής, μέσα από μαρτυρίες, αφηγήσεις. 

Τα γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν τον Οκτώβριο του 2025 στο Εθνογραφικό Κέντρο Γιώργη Μελίκη, στη Μελίκη Ημαθίας.