Ρογκάτσια (Ρουγκάτσια) - Μακροχώρι & Επισκοπή - Αχιλλέας Τσιάρας

Ο Αχιλλέας Τσιάρας αναφέρεται σε συγκινητικές αφηγήσεις που σχετίζονται με το έθιμο στο Μακροχώρι και την Επισκοπή. 

Στο Μακροχώρι Ημαθίας έχει αναλάβει τον ρόλο του χοροδιδασκάλου, συμβάλλοντας ενεργά στη σύγχρονη προετοιμασία των Ρουγκατσάρηδων. Κατά τη διάρκεια της τριακονταετούς και πλέον παρουσίας του στον χώρο της χοροδιδασκαλίας, έχει βιώσει και καταγράψει πληθώρα έντονα φορτισμένων συναισθηματικά εμπειριών, τις οποίες μοιράζεται ως μέρος της προφορικής μαρτυρίας του. Οι αφηγήσεις αυτές αναδεικνύουν τη βιωματική διάσταση του εθίμου, καθώς και τον καθοριστικό ρόλο της διαγενεακής μετάδοσης και της παιδαγωγικής διαδικασίας στη διατήρηση και αναβίωσή του στη σύγχρονη τοπική κοινωνία.

Στο πλαίσιο της αφήγησής του, ο Αχιλλέας Τσιάρας περιγράφει ένα χαρακτηριστικό περιστατικό που αφορά έναν πρώην καπετάνιο των Ρουγκατσιών, ο οποίος, όταν λόγω ηλικίας δεν μπορούσε πλέον να συμμετέχει ενεργά στο δρώμενο, διατηρούσε την εθιμική του σχέση ανοίγοντας το σπίτι του και αναμένοντας τη διέλευση των ρουγκατσάρηδων. Σκοπός του ήταν να ακούσει τον ήχο του ζουρνά του Θωμά Πάτμου, να αναβιώσει βιωματικά το έθιμο για τους γηραιότερους και να μυήσει τους νεότερους στην τελετουργική του διάσταση.

Ακόμη και σε περιόδους σοβαρής ασθένειας, παρά την επιβαρυμένη κατάσταση της υγείας του, φρόντιζε να ανοίξει το σπίτι του και να παραγγείλει στον ζουρνατζή να παίξει, επιβεβαιώνοντας τον βαθύ συναισθηματικό και τελετουργικό δεσμό του με το έθιμο. Επιπλέον, ο αφηγητής επισημαίνει ότι υπήρχε καθιερωμένη πρακτική σύμφωνα με την οποία, σε περιπτώσεις ασθένειας, ένας ρουγκατσάρης επισκεπτόταν τον πάσχοντα, τον “σταύρωνε” και μετέφερε ευχές για καλή ανάρρωση, προσδίδοντας στο έθιμο αποτρεπτικό και ευετηρικό χαρακτήρα.

Αντίστοιχο περιστατικό αναφέρεται και για έναν παλαιό ρουγκατσάρη από την Επισκοπή, ο οποίος, παρά την αναπηρία του, ανέμενε με ιδιαίτερη προσμονή τη διέλευση του μπουλουκιού, γεγονός που αναδεικνύει τη βαθιά συναισθηματική, κοινωνική και τελετουργική σημασία των Ρουγκατσιών για τα μέλη της τοπικής κοινότητας.

Το παρόν βίντεο αποτελεί μέρος της νέας επιτόπιας έρευνας και καταγραφής που υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του έργου “Roumlouki-Archive”. Η έρευνα εστιάζει στην τεκμηρίωση της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της περιοχής, μέσα από μαρτυρίες, αφηγήσεις. Τα γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν τον Οκτώβριο του 2025 στο Εθνογραφικό Κέντρο Γιώργη Μελίκη, στη Μελίκη Ημαθίας.